See all those languages up there? We translate Global Voices stories to make the world's citizen media available to everyone.

Learn more about Lingua Translation  »

ថ្វី​ត្បិត​តែ​មាន​ការ​ហាម​ឃាត់ ជនជាតិភាគតិច​​អៃហឺ​​នៅ​ចិន​ ​ស្លៀកពាក់​ដើម្បី​បង្ហាញ​​ពី​​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន​​ដោយ​​មោទនភាព

ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ​ ជនជាតិ​ភាគតិច​​​ដែលស្ថិត​ក្នុង​​សម្លៀក​បំពាក់​ប្រពៃណី​​ ត្រូវ​បាន​​បង្ហាញ​​​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​​​​ការផ្សព្វផ្សាយ​នៃ​​កិច្ច​ប្រជុំ​ សមាជប្រជាជាតិ​​ និង​​ សន្និសីទ​​​​​ពិគ្រោះ​យោបល់​​​​ស្ដីពីនយោបាយ​​​​របស់​ប្រជាជាតិ​ចិន​ បង្កើត​​នូវ​ការ​បង្ហាញ​ឃើញ​ខាង​ក្រៅ​​​ស្ដី​ពី​ការ​ប្រារព្ធ​​​នូវ​ភាពចម្រុះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចិន។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ​ចំណុច​នេះ​​​ចាក​ឆ្ងាយ​ពី​ការ​ពិតខ្លាំងណាស់។ ​នេះ​ត្រូវ​បាន​​បង្ហាញ​​​ថ្មីៗ​ នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​​អ៊ូរូជិ នៅ​ទិស​ពាយព្យ​​នៃ​​ប្រទេស​ចិន​​​ក្នុង​តំបន់​​ដែល​មាន​ជនជាតិឥស្លាម​ភាគច្រើន​​ ស៊ីងជាំង ​សិស្ស​ដែល​ជា​ជនជាតិភាគតិច​ អៃហឺ​ ត្រូវ​បាន​ហាម​ប្រាម​​ និង​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​​​ដោយ​សារ​តែ​​ផ្សព្វផ្សាយ​​អំពី​វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​សាលា​រៀន និង​​ស្ថាប័ន​សាធារណៈ​មួយចំនួន។

រូប​ភាព​ដែល​រាលដាល​

នៅ​ថ្ងៃទី​៥ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៣ ​រូប​ថត​មួយ​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​យ៉ាងសុះសាយ​​ ​ដែល​ឃើញ​​សិស្ស​ជនជាតិ​អៃហឺ​ មក​ពី​​សាលា​​ដកពិសោធន៍​ស៊ីងជាំង​មួយ​ក្រុម​​ឈរ​នៅ​ទីធ្លា​សាលា​​​ជាមួយ​នឹង​​​​ការ​រៀប​រាប់​ខាង​ក្រោម​រូប​ថត​ថា: “សិស្ស​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ទារុណកម្ម​​ដោយ​សារ​តែ​ការ​ពាក់​ ថាជីយ៉ា (Taqiyah) [មួក​សម្រាប់​​ការ​បន់ស្រន់​របស់​ឥស្លាម]”។

The viral photo circulated online on March 5. Photo from Uighurbiz.net.

រូប​ថត​ដែល​រាលដាល​​​​ បាន​ចែកចាយ​លើ​ប្រព័ន្ធ​អ៊ីនធើណែត​​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៥ ខែ​មីនា។ រូបថត​ពី Uighurbiz.net.

ថ្ងៃ​បន្ទាប់ ការិយាល័យ​អប់រំ បាន​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​ពន្យល់​ថា​​ សិស្ស​ទាំង​នោះ​មិន​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ទោស​នោះ​ទេ ហើយ​គ្រូបង្រៀន​​គ្រាន់តែ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​​សិស្ស​មួយ​ចំនួន​​ឲ្យ​​ដោះ​ ថាជីយ៉ា របស់​គេ ក្នុង​​ម៉ោង​កីឡា​​។ នគរបាល​ ស៊ីងជាំង ​បន្ត​​​និយាយ​អះអាង​ថា​​​​ហេតុការណ៍​នេះ​​​​​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​​ឡើង​ដោយ​​​​​កម្លាំង​ខាង​ក្រៅ។​

Sign on Urumqi city's Kashgar Library front door" Dear readers wearing the hijab or the veil are prohibited from entering the building.

ផ្លាក​សញ្ញា​​នៅ​លើ​​ទ្វារ​​​ខាងមុខ​របស់​បណ្ណាល័យ​កាសហ្កា (​​Kashgar) នៅ​ទីក្រុង​​អ៊ូរូជិ: អ្នក​អាន​​​​ពាក់​ ហ៊ីចែប (hijab) ឬ​ស្បែ​បាំង​មុខ​​ត្រូវ​បាន​ហាម​ឃាត់​​​​មិន​ឲ្យ​ចូល​​ក្នុង​អគារ។ រូប​ថត​ពី uighurbiz.net

ទោះ​បី​ជាយ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ រូប​ភាព​បង្ហោះ​ដោយ​​​ ​ពលរដ្ឋ​អ៊ីនធើណែត​ [zh] បង្ហាញ​ថា​​នេះ​មិន​មែន​ជា​ហេតុការណ៍​តែ​មួយ​នោះទេ។ សាលា​រៀន​ និង​បណ្ណា​ល័យ​​មួយចំនួន​ ក្នុង​ទីក្រុង​អ៊ូរូជិ បាន​ហាម​ឃាត់​យ៉ាង​បើក​ចំហ​​​​មិន​ឲ្យ​សិស្ស​ដែល​ពាក់​​ ថាជីយ៉ា​ និង​ស្បៃ​បាំង​មុខ​ចូល​ទៅ​​ក្នុង​ទីធ្លា​របស់​​​ស្ថាប័ន​ទាំង​នោះ។

ដើម្បី​ក្រោក​ឈរ​ឡើង​ទាមទារ​សិទ្ធិ​វប្បធម៌​របស់​ពួក​គេ​ យុវជន​​អៃហឺ​ មួយ​ចំនួន​បាន​​បង្ហោះ​រូបថត​​​​​​​ខ្លួន​គេ​ដែល​ស្លៀក​សម្លៀក​បំពាក់​​ជនជាតិ​ភាគ​តិច។ ឧទាហរណ៍ ​ស៊ូ ការ៉ា (@佐克拉) បង្ហោះ​​ [zh] រូប​ថត​សម្គាល់​ខ្លួន​​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៦ ខែ​មីនា ហើយ​រៀប​រាប់​ថា:

我觉得戴花帽是每个Uyghur的梦想,因为那代表着我们的民族,象征着我们的文化。看到上高中初中的很多男生女生戴花帽我很高兴很自豪很舒服,因为戴着花帽的他们一个比一个帅,漂亮,多抢眼。我戴花帽并不是装也不是学别人,我只是在尊重我们民族的文化和特色,我爱花帽,我为uygur 和新疆代言。

Zuo Kara puts on her Taqiyah.

ស៊ូ ការ៉ា ​ពាក់​​​ថាជីយ៉ារបស់​នាង។

ការ​ពាក់​​ថាជីយ៉ា​​​ គឺ​ជា​ក្ដី​សុបិន​របស់​​​អៃហឺ​គ្រប់ប​រូប​ ដោយសារ​តែ​​នេះ​បង្ហាញ​ពី​​​​ភាព​ជា​ជនជាតិ​ភាគ​តិច​​ និង​ជានិមិត្ត​សញ្ញា​នៃ​​វប្បធម៌​របស់​យើង។ នៅ​ពេល​ដែល​ខ្ញុំ​ឃើញ​​ សិស្ស​សាលា​វិទ្យាល័យ និង​អនុវិទ្យាល័យ​ទាំង​ប្រុស​ទាំង​ស្រី ពាក់​ថាជីយ៉ា​ទៅ​សាលា​រៀន​ ខ្ញុំ​មាន​មោទនភាព​ណាស់។ ​ពួក​គេ​មើល​ទៅ​​សង្ហារ​ និង​ស្រស់​ស្អាត​ពេល​ពាក់​ថាជីយ៉ា។ ពេល​នេះ​ខ្ញុំ​ពាក់​ថាជីយ៉ា​របស់ខ្ញុំ ​​មិនមែន​ដើម្បី​ធ្វើ​ត្រាប់​នរណា​​នោះទេ។ ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែ​ចង់​​​បង្ហាញ​ពី​ការ​គោរព​​​ចំពោះ​វប្បធម៌​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច និង​ចរិតលក្ខណៈ​របស់​យើង​។ ខ្ញុំ​ស្រលាញ់​ថាជីយ៉ា ហើយ​ខ្ញុំ​និយាយ​ជំនួស​មុខ​ឲ្យ​អៃហឺ​ ​និង​ស៊ីងជាំង។

មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​បង្ហាញ​ពី​ការ​គាំទ្រ​តាមរយៈ​មតិ​យោបល់​ដូច​ខាងក្រោម:

苏昱:我是汉人,但我支持你们!天朝对你们所做的,无异于蒙元满清对我们汉人所做的,完全就是反人类暴行!

Rainer Su: ខ្ញុំ​ជា​ជនជាតិ​ចិនហាន​ ប៉ុន្តែ​​ខ្ញុំ​គាំទ្រ​អ្នក​។ អ្វី​ដែល​​ព្រះរាជាណា​ចក្រ​​នេះ​​​ (​រដ្ឋាភិបាល​ចិន) ធ្វើ​​​​ដាក់​អ្នក​​ គឺ​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​​អ្វី​ដែល​បាន​​ធ្វើ​មក​លើ​ពួក​យើង​​​​ ដោយ​ពួក​សន្តិវង្ស​យន់​ម៉ុងហ្កោលី ​និង​អ្វី​ដែល​​សន្តិវង្ស​​​ជីង ម៉ានជូ ធ្វើ​ដាក់​​ប្រជាជន​ហាន។ នេះ​ជា​ការ​រំលោភ​លើ​​ភាព​ជា​មនុស្ស​។

浪迹98:你真的很漂亮,由內而外的美麗.我覺得你說的很對,維吾爾族的文明是很燦爛的.不要像漢人一樣把什麼都丟棄掉

Liang Ji 98: អ្នក​ស្អាត​ណាស់ ​​ស្អាតពីខាងក្នុង។ អ្វី​ដែល​​អ្នក​បាន​និយាយ​គឺត្រឹមត្រូវ។ ​អារយ្យធម៌​របស់​អៃហឺ​ គឺ​សម្បូរ​សប្បាយណាស់​។ កុំ​​ចម្លង​តាម​​​ជនជាតិ​ចិន​ហាន ហើយ​​​​​​​​កុំ​បញ្ឈប់​​វប្បធម៌​របស់​អ្នក។

高墩营艺术节:好看!支持!这是人家的服饰文化和习俗,宪法明文规定”各民族都有保持和改革本民族风俗习惯的自由",任何个人和组织不得干涉!

Gao Dunying Art Festival:ស្អាត​ណាស់! គាំទ្រ! នេះ​ជា​​សម្លៀកបំពាក់​ប្រពែណី និង​វប្បធម៌​របស់​អ្នក។ យោង​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​​​គួរ​តែ​​​​​មាន​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​​ថែ​រក្សា​​វប្បធម៌​ និង​ប្រពៃណី​របស់​ខ្លួន​ផ្ទាល់។​ គ្មានបុគ្គល​ណា​​ ឬ​ស្ថាប័ន​ណា​អាច​​ជ្រៀតជ្រែក​​​វប្បធម៌​របស់​មនុស្ស​បាន​ទេ។

Uighurbiz.net បោះពុម្ព​ផ្សាយ​​​របាយការណ៍ និង​​យោបល់​​មួយ​ចំនួន​​​ស្ដី​ពី​ហេតុការណ៍​នេះ។ Anostaf បាន​ដក​ស្រង់​សម្ដី​របស់​ Ilham Tohti [zh] នៅ​ថ្ងៃទី ៧ ខែ​មីនា:

公开倡导维吾尔族权益的学者伊力哈木·土赫提(Ilham Tohti)表示,“这(花帽事件)不是一个孤立的事件!限制维吾尔人的传统,习惯,穿着打扮意在弱化民族性,使维吾尔人逐步失去文化特性。事件再次提醒我们,保护民族文化及民族性(Identity)是摆在维吾尔民族面前最紧迫的问题。”
伊力哈木·土赫提还强调称,“有些事可以忍受比如身体疼痛,贫穷等等。但作为一个人的尊严被剥夺–最基本的人权被这样被糟蹋不应该忍受!作为一个民族的成员应该保护本民族的各项权益!再说,新疆当局的很多做法已经严重违反中国自己的法律,法规和宪法!”

បញ្ញវន្ត​អៃហឺ​ ឈ្មោះ​ អ៊ីហាម តូទី (Ilham Tohti) ដែល​បាន​​​តស៊ូ​មតិ​​ដើម្បី​សិទ្ធិ​របស់​ អៃហឺ បាន​និយាយ​ថា: “នេះ​មិនមែន​ជា​ហេតុការណ៍​តែ​មួយ​នោះទេ។ ​ការ​រឹត​បន្តឹង​មក​លើ​​ប្រពៃណី ទម្លាប់ និង​សម្លៀក​បំពាក់​​​របស់​ អៃហឺ នឹង​​ធ្វើ​ឲ្យ​​​​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ និង​វប្បធម៌​របស់​អៃហឺ​ត្រូវ​បាត់​បង់។ ហេតុការណ៍​នេះ​ រំលឹក​យើង​​ម្ដង​ទៀត​​ថា​​​​​​បញ្ហា​​បន្ទាន់​ដែល​ អៃហឺ​ ត្រូវ​ធ្វើ​នោះ​​គឺ​​ការ​ការពារ​​​អត្តសញ្ញាណ និង​​វប្បធម៌​​នៃ​ជនជាតិ​ភាគ​តិច​របស់​យើង។

អ៊ីហាម តូទី ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា: “យើង​អាច​​ទទួល​យក​បាន​នូវ​ការ​ឈឺចាប់​ផ្នែក​រាងកាយ និង​​ភាពក្រីក្រ។ ប៉ុន្តែ​យើង​មិន​អាច​​​​ឲ្យ​គេ​ជាន់​ឈ្លី​កិត្តិ​យស​របស់​យើង​បាន​ទេ។ យើង​​មិន​គួរ​ព្រម​ទទួល​​នៅ​ពេល​ដែលសិទ្ធិ​ជាមូលដ្ឋាន​របស់​យើង​ត្រូវ​ជាន់​ឈ្លី​បែប​នេះ​នោះទេ។ សមាជិក​គ្រប់​រូប​នៃ​​​ក្រុមជនជាតិភាគតិច​របស់​យើង​​គួរ​តែ​​ការពារ​សិទ្ធិ​របស់​យើង។ រដ្ឋាភិបាល​ ស៊ីងជំាង ​​បាន​រំលោភ​លើ​​​ច្បាប់​​​​ ​បទ​ប្បញ្ញតិ និង​​​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់​​ប្រទេស​​ចិន​។”

កាល​ពី​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​មីនា នៅ​លើ​​​វែបសាយក៏​បង្ហាញ​ពី​ យោបល់​មួយទៀត​ [zh] ដែល​រិះគន់​​​​អាជ្ញាធរ​ស៊ីងជាំង​​ ​ដែល​ខ្វះ​ការ​​គោរព​លើ​​វប្បធម៌​​​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​​​នូវ​​ហេតុការណ៍​ ថាជីយ៉ា​ នេះ:

新疆当局在处理“花帽事件”时一如既往的使用了“境外势力”这一“灵丹妙药”。至此,绝大多数维吾尔人已不敢再对“花帽事件”发表看法并陷入了沉默,因为对此发表任何看法都会被当做“分裂分子”来处理。
但是,“花帽事件”并不会因为新疆当局的“辟谣”以及与“境外势力”联系在一起而结束。新疆当局长期以来限制和不尊重维吾尔文化,这一问题已经越来越严重,并持续引发维吾尔人的不满。

ជាថ្មី​ម្ដងទៀត អាជ្ញាធរ​ស៊ីងជាំង បានប្រើប្រាស់ពាក្យ “កម្លាំង​ខាងក្រៅ” ដើម្បី​​បង្វែរ​នូវ​ហេតុការណ៍​​​​ថាជីយ៉ា។ ដោយ​សារតែ​​មូលហេតុ​នេះ​ ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អៃហឺ ​ត្រូវ​តែ​ឈប់​​ពិភាក្សា​ពី​​​ករណី​នេះ បើ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ផ្លាក​ថា​ “​ជន​ក្រៅ​សង្គម”​។

ទោះ​បីជាយ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ​ជម្លោះ​នឹង​មិន​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​​​​ត្រឹម​តែ​ពាក្យថា “​ចចាមអារ៉ាម” និង “​កម្លាំង​ខាង​ក្រៅ” នោះទេ។ អស់​រយៈពេល​ជាយូរ​ណាស់​មក​ហើយ ដែល​​អាជ្ញាធរ​ស៊ីងជាំង​ បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​គោរព​​ដ៏​តិច​តួច​ចំពោះ​វប្បធម៌​របស់​អៃហឺ​ ហើយ​បញ្ហា​កាន់​តែធ្ងន់​ធ្ងរ​ទៅៗ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​អៃហឺ​ មិន​សប្បាយ​ចិត្ត​នោះទេ។

​​សម្រាប់ព័ត៌មាន​ស្ដីពី​ប្រវត្តិ​​​របស់​អៃហឺ ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​​ឥស្លាម​នៅ​ចិន សូមអាន ​អត្ថបទ​នេះ។

ចាប់​ផ្តើម​ការ​សន្ទនា​

អ្នកនិពន្ធ​ សូម ចុះឈ្មោះចូល​ »

​សេចក្ដី​ណែនាំ

  • មតិ​ទាំង​អស់​នឹង​ត្រូវ​បាន​ពិនិត្យ​មើល​ដោយ​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​. កុំដាក់មតិ​លើសពីម្តង ពុំនោះវាអាចចាត់ជា​សារ​បន្លំ​.
  • សូមគោរពអ្នកដទៃ. មតិ​មានពាក្យពេចន៍ស្អប់ខ្ពើម អាសគ្រាម និងវាយប្រហារ​លើ​បុគ្គល​នឹងមិនត្រូវ​បានអនុម័ត.